|
عوامل مؤثر بر جهاد با نفس |
ترس از خدا
«احذر ان یراک الله عند المعصیة و یفقدک عند طاعته فتکون من الخاسرین و اذا قویت فاقو علی طاعة الله و اذا ضعفت فاضعف عن معصیة الله» (حکمت 383).
زمانی که انسان خدای خوش را شناخت و نسبت به او معرفت حقیقی پیدا کرد و او را به عنوان قدرت مطلقه یافت، قهراً خوف خشیت او بر دلش چیره می شود و از اینکه کاری از او سرزند که او را مطرود درگاه الهی گرداند سخت بیمناک می شود. و هر چه بر معرفتش افزوده گردد، بر خوف او نیز افزوده می گردد.
ثمره این زهد توبه و بازگشت به سوی درگاه حق و صبر و شکیبایی در مقابل هوای نفس است».[1]
یاری خداوند
«عبادالله، ان احب عباد الله عبدا اعانه الله علی نفسه» (خطبه 87- فراز 1).
در جهاد با نفس هدف رسیدن به کمالات الهی و قرب حضرت حق است. پس تمام مسیرها و هدف چیزی جز خداوند نمی باشد. وقتی انسان برای خداوند تصمیم گرفت پس برای او گام برمی دارد. بدون شک نیز خداوند او را یاری می کند.
در روایات است که هر کس به خدا تمسک جوید، خدا او را نجات دهد و هیچ شیطانی به او ضرر نرساند. پس برای شروع کار بهتر است از یاری بجوییم و از کمک بطلبیم تا چراغ هدایت در قلبمان روشن شود و وسائل لازم برای طی این مسیر فراهم آید.
نماز
«ما اهمنی ذنب امملت بعده حتی اصلی رکعتین و أسأل الله العافیة» (حکمت 299).
یکی از راههای ارتباط با خدا و یاد خدا در دل، نماز است.
خداوند در قرآن نماز را به عنوان ذکر معرفی می فرماید: «... و اقم الصلوة لذکری»[2] و در جای دیگر به عنوان بازدارنده از زشتیها یاد میکند «ان الصلوة تنهی عن الفحشاء و المنکر»[3]
اگر نماز انسان واقعی باشد، روح ذکر و یاد خدا در آن دمیده شده باشد، در این صورت انسان را از نافرمانی خدا بازداشته و به سوی طاعت سوق می دهد.[4]
عقل
«الحلم غطاء ساتر و العقل حسام قاطع فاستر خلل خلقک بحملک و قاتل هواک بعقلک» (حکمت 424).
خداوند عقل را به انسان داده است تا بتواند به وسیله آن بین عمل صحیح و سقیم تمیز قائل شود. اگر عقل انسان در استخدام هوای نفس او دربیاید، دیگر نمی تواند بهترین و نیکوترین راه را انتخاب کند. اما اگر از عقل خود به نحو احسن بهره بگیرد، به وسیله آن می تواند، مقابل هوای نفس بایستد و می تواند در راه تحصیل کمال عامل بسیار مهمی برای موفقیت انسان شود.
تا چند عمر صرف کنی در هوای نفس پیوسته جهد کن به خلاف رضای نفس
بـر آنـچـه پـایـدار نـبـاشـد مـبـنـد دل جز یک دو روزه بیش نباشد بقای نفس
گرچشم حق نگر به تو نبخشند، پیش تو از دیـو هـم کـریـه تـر آیـد لقـای نـفس
مـرده است کـه نـفس رهـایش نمی کند آن است زنـده کـه نـبـود مبتـلای نفس
دشمن تـریـن تـو نبود غیـر نـفس تـو جان را چرا اسیر کنـی در بـلای نفس
تهذیب نفس جز به ریاضت بود محال از این طریق دور شو از حیله های نفس
کافی است یک اشاره امینی به عاقلان اگر عاقلی است بس بود این ماجرای نفس
«زنده یاد دکتر حسین امینی»
همواره باید این را به خاطر داشت، که بدون تخلق به اخلاق عالیه اسلامی، و تنها با توجه به یک جانبه به مسائل سیاسی- اجتماعی، هرگز نمی توان خود را در صف پیروان حقیقی اسلام قرار داد، همچنانکه توجه یک جانبه به مسائل اخلاقی و عبادی و بی توجهی به وظایف اجتماعی و سیاسی، نیز انسان را از اسلام واقعی فرسنگها دور می سازد.
استاد راهنما: سرکار خانم رحمت آبادی
گردآوردنده: سمیه دعائی
مدرسه علمیه حضرت نرجس سلام الله علیها- مشهد
پي نوشتها:
1- محمد علی سادات، اخلاق اسلامی، ص 197.
2- قرآن کریم، سوره طه، آیه 14.
3 - قرآن کریم: سوره عنکبوت، آیه 45.
4 - محمد علی سادات، اخلاق اسلامی، ص 107.